In Houtvast delen we een wistjedatje over bouwen met hout
dat voor iedereen als houvast kan dienen.
HOUTVAST #4: Voor modulebouw bestaat type-goedkeuring.
Wist je dat seriematig geproduceerde modules niet afzonderlijk hoeven te worden goedgekeurd?
Je kunt de indruk hebben dat fabrieksmatige huizenbouw inmiddels gearriveerd is. Toch staat de praktijk ook nog wel met een been in de pioniersfase, zo blijkt onder meer uit de wijze van goedkeuring: waar het bij de productie van auto’s normaal is dat niet elke auto afzonderlijk gecertificeerd wordt, was dat bij industriële modulebouw tot voor kort nog wel zo.
Wat is er veranderd?
Woningen en woonmodules die fabrieksmatig worden geproduceerd kunnen voortaan als type worden gecertificeerd volgens de KOMO-Beoordelingsrichtlijn 0903-1. Daar is in het afgelopen jaar door een aantal partijen, met subsidie van de Rijksoverheid, hard aan gewerkt. Deze goedkeuring op type-niveau zal voor een aanmerkelijke versnelling van de processen gaan zorgen.
In het licht van de sinds 1 januari 2024 geldende Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), leveren deze erkende kwaliteitsverklaringen een gerechtvaardigd vertrouwen van kwaliteit. Met de invoering van die Wkb ligt de beoordeling of een ontwerp van woningen aan alle eisen van de omgevingswet voldoet, niet langer bij ambtenaren van bouw- en woningtoezicht, maar bij onafhankelijke kwaliteitsborgers. Dat zijn private partijen die baat hebben bij een snelle afwikkeling van de controles. De verwachting is dan ook dat bouwaanvragen en bouwprojecten sneller door de procedure zullen gaan. Zeker als zo’n kwaliteitsborger voor een zeer belangrijk deel van zijn beoordeling kan afgaan op certificaten, en in het bijzonder ook op certificaten die aantonen dat de te realiseren woning gegarandeerd aan alle bouweisen van de wetgever voldoet.
Aan deze pilot voor type-goedkeuring hebben verschillende industriële bouwbedrijven meegewerkt. Binnenkort zullen hun modulaire modules een KOMO-attest met productcertificaat ontvangen, wat aangeeft dat een module volgens een bepaald type verantwoord ontworpen en geproduceerd is. Het is een volgende stap in de seriematige (houten) huizenbouw.
Zo’n certificaat bestond toch al?
Nou, nee en ja.
Ja, bij houtskeletbouw is men deze manier van werken al jarenlang gewend. Daar wordt de KOMO-certificering volgens de BRL 0904 al zeker 25 jaar uitgereikt. Daarnaast kent de markt al lang het certificeren op productniveau, zoals certificaten voor deuren, kozijnen, plaatmateriaal, gevelbekleding en voor complete houtskelet wand- en dakelementen. Een kwaliteitsborger die een gebouw moet beoordelen dat met deze gecertificeerde bouwproducten of -elementen is gerealiseerd, kan daarmee ook al heel veel controlepunten afvinken.
En nee, voor complete woningen en woonmodules waar meerdere producten in zijn verwerkt was er nog geen certificaat.
Het is een compleet attest met productcertificatie, dus inclusief onaangekondigde controles in de fabriek om te controleren of de producten ook inderdaad volgens de specificaties gemonteerd worden volgens de materiaal-onafhankelijke BRL 0903 voor modulaire modules. Onder de industriële woningbouwers zitten dan ook niet alleen fabrikanten die in hout bouwen maar ook leveranciers van modules van ander materiaal.
De nieuwe certificatie gaat in twee stappen.
De eerste leidt tot de certificaten voor modules van een bepaald type, zoals ze de fabriek verlaten. Fabrikanten van modules bieden tal van woningtypes aan met verschillende woonoppervlakken en indelingen. Maar die baseren ze op een veel kleiner aantal types modulen. Over de grenzen tussen de verschillende typen is uitgebreid gesproken. Om een voorbeeld te geven: voor het certificaat maakt het niet uit of in een wand drie ramen zitten, of een deur en twee ramen met hetzelfde oppervlak. Elke fabrikant hoeft dus maar een beperkt aantal types te certificeren.
De tweede stap is het certificeren van constellaties van modules, ofwel: de complete gebouwen die ermee gebouwd worden. Dan gaat het om uitspraken van het Bbl op gebruiksniveau die daarbij komen en ook om de installaties die erbij komen. Aan die BRL en het voldoen eraan wordt nu gewerkt, de afronding daarvan wordt eind dit jaar verwacht.
Voor de houthandel, toeleveranciers van de modulebouwers is deze ontwikkeling ook van groot belang. De productie wordt steeds industriëler. Afwijkingen mogen in principe niet meer voorkomen, dus de kwaliteitsbewaking bij de inkoop wordt ook steeds strenger. In het ideale geval doe je daar als toeleverancier je voordeel mee.
Kortom, dit is jouw Houtvast: werk je met fabrieksmatige modulebouw, zorg dan dat de modules juist gecertificeerd zijn. Dat scheelt enorm veel vertraging bij de goedkeuring van je project.
