Skip to main content

We belichten de ontwikkelingen rondom houtbouw

door experts ‘in de houtgreep’ te nemen.

Hout. Van jongs af aan was hij er al gek op. De geur, de structuur en vooral de bouwwerken. Het lijkt dan ook geen toeval dat Remco Boer de voorman werd van de start-up Rabo SmartBuilds, die in tien jaar tijd 12.000 modulaire middenhuurwoningen wil bouwen. “Hoe meer houtbouw we in het straatbeeld gaan zien, des te harder gaat de versnelling.”

Remco, die versnelling, is die jou te doen om het oplossen van de woningbehoefte of om het verduurzamen van de sector?

“Beide. Het is ongelooflijk wat je allemaal van hout kunt maken en dat je met woningbouw serieus kan bijdragen aan de klimaatopgave. Ik vind het daarom mooi om te zien dat hout steeds vaker in de Nederlandse woningbouw wordt toegepast, maar vraag mij tegelijkertijd af waarom we dat eigenlijk niet op veel grotere schaal doen.”

Lag dat ook ten grondslag aan de oprichting van Rabo Smartbuilds?

“In de huidige markt is snelheid zeker een plausibele aanleiding, maar misschien wel belangrijker was de politieke wens om snel meer betaalbare woningen voor middeninkomens te bouwen. Rabo SmartBuilds geeft gehoor aan die oproep. Wij realiseren duurzame woonwijken, met modulaire woningen die geproduceerd worden in woningfabrieken in Nederland. Hierbij proberen we zoveel mogelijk hout toe te passen; omdat we van hout houden en geloven in de duurzame toepassing hiervan. In praktijk is dit, ondanks onze ambitie, niet altijd eenvoudig. We hebben hier te maken met twee grote veranderingen en veranderingen kosten tijd.”

Over welke twee veranderingen heb je het dan?

“Om te beginnen de verandering in de manier van bouwen. Industrieel bouwen is een innovatie die nog niet overal en door iedereen geaccepteerd is. En daar bovenop komt de verandering naar hout als materiaal waarmee we bouwen. Mijn overtuiging is dat mensen wel willen veranderen, maar niet veranderd willen worden, wat dan ook tijd kost. Cruciaal hierbij is het visualiseren van het eindresultaat; hetzij met renders, een maquette of impressies van de woningen, en met name hoe deze zich positioneren in het landschap. Dit doet het gebruik van hout goed uitkomen. Het helpt de gemeente, stakeholders en zeker ook de uiteindelijke huurder voor het kiezen voor een woning welke is gebouwd van hout.”

(tekst gaat verder onder de afbeelding)

● Afbeelding: Een impressie van het woningbouwproject in Veghel.

"Het visualiseren van het eindresultaat is cruciaal voor de acceptatie; hetzij met renders, een maquette of impressies van de woningen."

Helpt het dan om te kijken waarom het in omliggende landen harder gaat?

“Ja het is altijd goed om naar landen te kijken waar het beter of sneller gaat. Maar je kunt zo’n blueprint niet zomaar over ons land leggen. De afgelopen jaren heb ik ervaren dat het toepassen van materialen in woningbouw veelal geografisch bepaald is. In Nederland trekken we in de weekenden massaal ‘de bossen in’, echter procentueel is het slechts 11 % van ons landoppervlak, terwijl dit in bijvoorbeeld Finland (73 %) en Estland (52%) is (bron: CBS). Dat maakt het ook logisch dat in laatstgenoemde landen veel meer woningen in houtbouw zijn gerealiseerd; het product is daar nu eenmaal veel meer voor handen en daardoor prijstechnisch vaak ook interessanter.”

Zeg je daarmee dat houtbouw in Nederland nooit zo’n groot aandeel zou kunnen krijgen als bijvoorbeeld in Estland?

“Dat beweer ik zeker niet, maar het betekent wel dat zij een natuurlijke voorsprong hebben. In de acceptatie, de kosten, de industrie, de kennis. Twee jaar geleden was ik op werkbezoek in Estland om woningfabrieken te bezoeken en ik was erg onder de indruk van het gebruik van hout aldaar. De kwaliteit van de woningen en met name de acceptatie van dit materiaal, zowel in de woning alsook op de gevel. Een veel gehoorde tip was daar: gebruik kwalitatief hoogwaardig hout, laat zien wat de mogelijkheden zijn en zorg dat je je verenigt met de juiste partijen in de markt. Dit laatste kunnen we in Nederland nog sterker doen, de lobby vanuit de beton- en staalhoek is nog altijd vele malen sterker dan die van de houtbouwers. Al is de Gideon beweging een mooie ontwikkeling, die samen met de houtbouwers tot in Den Haag succesvol de nieuwe MPG-methode aanvechten.”

Dat geeft ook wel een dubbel gevoel in een land dat vroeger houtland was. Zit er van die houtcultuur dan niets meer in onze aderen, denk je?

“Ik ben van mening dat iedereen van het materiaal hout houdt. Of laat ik het voorzichtiger zeggen: dat niemand erop tegen is. Als je het over geografie en cultuur hebt is het bijzonder dat we in ‘Holland houtland’ graag in een huis van steen wonen, maar als we dan een mooi buitenverblijf of tuinhuis willen neerzetten – waar we toch relatief veel tijd in doorbrengen – dan zien we de mooiste en duurste houten gebouwen verrijzen. Kwestie van tijd dat we dit ook in de woningbouw meer terug gaan zien als je het mij vraagt. Maar gelukkig zijn er in Nederland inmiddels alweer mooie initiatieven om Nederlands hout te gaan gebruiken. Neem Heijmans, die met Staatsbosbeheer aan de slag is om Nederlands hout toegankelijker te maken voor de woningbouw.

Overigens kan de geografische invloed ook de andere kant op gaan; onlangs vertelde ik vol trots aan een collega uit Brazilië dat we zeer duurzame woningen bouwen, van hout. Hij voelde daar een heel ander sentiment bij: gebruik van hout voor woningbouw is daar vloeken in de kerk, gezien hun ambitie om juist veel bossen aan te planten. Ofwel, regio en gewoonten zijn bepalend in deze. Maar voor alle gevallen geldt: als je in hout wilt bouwen, gebruik dan sowieso gecertificeerd hout waarvan je weet dat er ook rekening is gehouden met de aanplant.”

Bouwen met hout in een kustgebied

Zie hier de vordering van het Rabo Smartbuilds project op Texel, en wat het uiteindelijk zal worden.

"Het is een mooie ontwikkeling dat de Gideon beweging succesvol de nieuwe MPG-methode aanvecht. "

Jullie zitten regelmatig om tafel met (lokale) overheden, merk je bij hen al iets van een cultuuromslag?

“Ja en nee. Het besef dat industrieel bouwen echt een waardevolle innovatie is, druppelt wel steeds meer binnen. Hout komt daar als logisch modulair materiaal in de slipstream achteraan. Maar, om een voorbeeld te geven, onlangs sprak ik nog een gemeente die graag een duurzame modulaire woonwijk wenste; maar dan wel woningen met een puntdak en steenstrips tegen de gevel, ‘want dat hebben ze allemaal’. Dat past uiteraard niet in ons straatje. Hoezo zou je bij 100 woningen die modulair gebouwd worden een puntdak realiseren? Dat zijn 100 transporten extra (afhankelijk voor welke bouwer je kiest), en voor wie biedt het meerwaarde? Hetzelfde geldt voor de steenstrip op de gevel; bij Rabo SmartBuilds zijn we gek op hout en we houden van de uitstraling van een houten gevel.”

Zijn steenstrips ook niet gewoon lekker praktisch?

“Dat zal vast. Maar zo’n verzoek komt vooral voort uit gewoontes. Steen is de norm. Hout kampt daarnaast ook nog met vooroordelen. Men is onzeker over hoe dit materiaal zich houdt in Nederlandse omstandigheden, en dan zeker in kustgebieden. Voor ons eerste project op Texel hebben we ons erg goed laten informeren. Daar hebben we voor houtbouw gekozen met een houten gevelafwerking, gelegen in een mooie duurzame groene wijk.

Er is heel veel kennis van hout in Nederland bij diverse woningfabrieken, maar ook zeker bij de diverse adviseurs die actief zijn in de houtbranche. Deze kennis toepassen en delen is wat we gedaan hebben. Goed laten voorlichten en informeren en vervolgens vertalen naar de praktijk. Hierbij helpt visualisatie ook heel erg goed. Van idee naar schetsontwerp, naar renders, naar maquette en impressies en uiteraard materialen laten voelen en ervaren in de fabrieken en op locatie. Het is dus een extra uitdaging om welstand zover te krijgen, maar het levert ook iets heel moois op.

Overigens zal je naast de welstand ook de veiligheidsregio gedegen moeten meenemen in het verhaal. Met name op het gebied van brandveiligheid zal je hen moeten overtuigen dat bouwen met hout niet synoniem is voor brandgevaar. Integendeel soms. Maar nog niet iedereen is op de hoogte van deze bewezen brandveilige bouwmethode.”

Welke Rabo Smartbuilds projecten kunnen we in Holland Houtland nog meer verwachten?

“Bij ons project in Zaltbommel gaan we ervoor om vier houten woontorens neer te zetten. We hebben al veel complimenten gekregen over de kwaliteit en uitstraling van dit plan (139 appartementen in CLT). Ook in Veghel is de ambitie om veel hout toe te gaan passen, waar we met de woningen zelfs onderdeel worden van een bos, hoe mooi kun je het hebben. En ook op andere plekken neemt het aantal voorbeelden van kwalitatief goede houten woningen met een gave uitstraling alleen maar toe. Ik ben blij dat wij met het relatief jonge Rabo SmartBuilds nu al het goede voorbeeld kunnen geven.”

(tekst gaat verder onder de afbeelding)

● Onder: een impressie van het woningbouwproject in Zaltbommel.

Holland Houtland revival

“Ik kan niet wachten op het moment dat het bestellen van een woning van hout in Nederland net zo normaal is als het bestellen van een houten bijgebouw. En ik wens iedereen dan de ervaring toe die ik vroeger in de werkplaats van mijn vader had: te genieten van de aanblik en van die heerlijke geur van dit prachtige materiaal. Wie wil daar nou niet in wonen?”

Remco Boer, directeur Rabo Smartbuilds

Meer informatie?

Stuur een mail

© Foto’s: Rabo Smartbuilds